زنگ خطر کم‌آبی در کرج؛ سد و رودخانه در آستانه‌ی خشکی

گزارش‌های میدانی و داده‌های رسمی از وضعیت منابع آبی استان البرز حاکی از کاهش نگران‌کننده‌ی حجم آب ذخیره‌شده در سد و جریان رودخانه‌ی کرج است؛ مسئله‌ای که کارشناسان آن را هشداری جدی برای تأمین آب آشامیدنی و کشاورزی منطقه می‌دانند.

به گزارش ایران روشن به نقل از ایرنا، بر اساس اعلام شرکت آب منطقه‌ای البرز، حجم ذخیره‌ی سد کرج در مقایسه با مدت مشابه پارسال بیش از ۴۰ درصد کاهش یافته است. این در حالی است که معمولاً در فصل پاییز، با آغاز بارندگی‌ها، ورودی آب از ارتفاعات البرز مرکزی افزایش می‌یابد؛ اما امسال به‌دلیل تداوم خشکسالی، کاهش بارش‌ها و برداشت‌های بی‌رویه، ورودی سد به پایین‌ترین سطح خود در ده سال گذشته رسیده است.

کاهش ورودی و افزایش برداشت، عوامل اصلی افت سطح آب

مهدی مقصودی، مدیر منابع آب شهرستان کرج، گفت جریان رودخانه‌ی کرج از ابتدای پاییز به کمتر از نیمی از میانگین بلندمدت خود کاهش یافته است.

او علت این وضعیت را ترکیبی از چند عامل دانست: کاهش بارش، افزایش تبخیر، برداشت بی‌رویه از رودخانه و مصرف بالای خانگی.

مقصودی افزود: «در چنین شرایطی، هر مترمکعب آب ذخیره‌شده در سد، نقشی مستقیم در پایداری تأمین آب شرب کرج و تهران دارد. رعایت الگوی مصرف دیگر توصیه نیست، بلکه ضرورتی حیاتی برای ادامه‌ی زندگی در منطقه است.»

به گفته‌ی او، در حال حاضر ورودی آب سد کرج ۲ مترمکعب در ثانیه و خروجی آن ۶ مترمکعب است. در صورت تداوم خشکسالی تا پایان آبان، احتمال می‌رود این سد عملاً ذخیره‌ای نداشته باشد.

پیامدهای زیست‌محیطی و تهدیدهای پیش‌رو

کارشناسان محیط‌زیست هشدار می‌دهند کاهش جریان طبیعی رودخانه‌ی کرج نه‌تنها منابع آب زیرزمینی را تهدید می‌کند، بلکه زیستگاه‌های حیات‌وحش و پوشش گیاهی منطقه را نیز در معرض آسیب قرار داده است.

افزایش غلظت آلاینده‌ها در پی کاهش آب، محیط‌های گردشگری طبیعی از جمله جاده‌ی کرج–چالوس و روستاهای بالادست را نیز تهدید می‌کند.

برخی کارشناسان می‌گویند در صورت ادامه‌ی این روند، نه‌فقط امنیت آبی، بلکه تعادل اکولوژیک منطقه نیز در خطر جدی خواهد بود. آنان تأکید می‌کنند احیای منابع آبی تنها از مسیر همکاری مشترک مردم، صنایع و کشاورزی ممکن است.

ضرورت تغییر الگوی مصرف در شهر و روستا

شرکت آب و فاضلاب استان البرز اعلام کرده با تشدید شرایط کم‌آبی، احتمال اعمال محدودیت‌های موقت در برخی مناطق کرج وجود دارد. این شرکت از شهروندان خواسته است مصرف خود را ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش دهند.

در اطلاعیه‌ی این شرکت آمده است: «شست‌وشوی خودرو با شیلنگ، آبیاری باغچه در ساعات گرم روز و باز ماندن شیر آب هنگام شست‌وشو از مصادیق مصرف غیرضروری است و باید به حداقل برسد.»

هم‌افزایی نهادها و مردم برای عبور از بحران

به‌رغم شرایط دشوار، کارشناسان بر این باورند که هنوز فرصت بازگشت به پایداری وجود دارد، به شرطی که همه‌ی بخش‌ها در مدیریت مصرف مشارکت کنند. آموزش عمومی، نصب تجهیزات کاهنده‌ی مصرف در منازل، بازچرخانی آب در صنایع و توسعه‌ی آبیاری هوشمند در بخش کشاورزی از جمله راهکارهای فوری و مؤثر عنوان شده است.

جمع‌بندی

بحران کاهش آب در سد و رودخانه‌ی کرج تنها یک مسئله‌ی محلی نیست، بلکه نشانه‌ای از گسترش خشکسالی و تغییر اقلیم در کشور است. تداوم این وضعیت می‌تواند بر معیشت، محیط‌زیست و امنیت آبی منطقه اثرات گسترده‌ای بگذارد.

کارشناسان تأکید می‌کنند مدیریت هوشمند مصرف و باور عمومی به ارزش آب، تنها راه عبور از این بحران است؛ بحرانی که مهار آن بدون همکاری و مسئولیت‌پذیری مردم و نهادهای اجرایی ممکن نخواهد بود.