تشدید آلودگی هوا؛ سوغات سیاه خودروهای فرسوده

یه گزارش ایران روشن، این روزها در حالی که کشور با بحران شدید آلودگی هوا و همزمان مشکل تامین سوخت خودروها مواجه است و درست در شرایطی که یکی از عمده علل آلودگی هوا مصرف بیش از حد سوخت، توسط خودروهای فرسوده است و در حالی که این دو عامل دقیقا علت و معلول یکدیگر هستند، همین امر، مسئولان را وادار ساخته که سالانه ۶ میلیارد دلار بنزین وارد کشور کنند.

فراتر از اینها، بر اساس گزارشات وزارت بهداشت، تشدید آلودگی هوا، سالانه موجب مرگ و میر بیش از ۵۰ هزار شهروند کشور می‌شود. البته در کنار اینها برشمردن دیگر زیان های مادی و معنوی جبران ناپذیر این سوغات سیاه، فاجعه ای است که همگی از اثرات آن آگاهند. بر این اساس لازم است که در این شرایط دشوار، کارشناسان امور و برنامه ریزان دلسوز، ایده ها و طرح هایی زود بازده و کارآمد را برای رفع این دو مشکل اساسی به دولت پیشنهاد نمایند. هر چند که در این راستا، مشارکت و ورود موثر سایر قوا و نهادها نیز امری اجتناب ناپذیر است، اما با توجه به شرایط ناترازی های کشور، چنانچه ایده های ارائه شده، عمیق و دقیق توجیه گردد، تمام اثرگذاری آن در هندسه حکمرانی، از آنها استقبال کرده و به فوریت تصویب و اجرایی نمایند.

بدیهی است که پذیرش، تصویب و اجرای هر گونه طرح پیشنهادی، اولویتی ناگزیر است و باید بهترین راهکار موثر بر کاهش مصرف سوخت و کاهش آلودگی هوا، سریعا در دستور کار قرار بگیرد. به عبارتی با تایید و اجرای هر طرح موثر و جامع، در واقع با یک تیر، چند نشان زده خواهد شد.

یکی از آن همه طرح پیشنهادی که با فوریت توان اثرگذاری و گشایشگری دارد از این قرار است:
✔️۱ـ تصمیم گیران بالادستی، به سرعت مجوز واردات خودروهای خارجی از نوع برقی، هیبریدی و یا خودروهایی با ویژگی مصرف۳ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر را با تعرفه ۵۰ درصدی کنونی، صادر نمایند.

✔️۲ـ صدور مجوز برای ورود خودروهای خارجی دارای استاندارد های ردیف اول و با تعرفه صفر و رایگان، برای تمام خودروهای عمومی دقیقا در برابر از رده خارج کردن خودروهای فرسوده عمومی؛ اعم از بنزینی و دیزلی صورت پذیرفته و در این مسیر، فرایند واردات، صرفا توسط اشخاص حقیقی و حقوقی مجاز انجام بگیرد. چرا که صدور مجوز ورود خودروهای خارجی با تعرفه صفر یا بسیار اندک، علاوه برای مزایایی که گفته شد، به خودی خود، انگیزه بسیار مضاعفی را برای صاحبان خودروهای فرسوده ایجاد می کند تا بلادرنگ، خودروهای فرسوده خویش را که سال هاست معطل این تصمیم و آن بخشنامه مانده و تا بدین جای کار، دولت ها؛ در اجرای آن ناکام بوده اند را تعویض نمایند و شکی نیست که اجرای این طرح، قادر است تا با بهترین شیوه و در کوتاه ترین زمان ممکن، قابلیت اجرا پیدا کند.

بایستی خاطر نشان کرد که بر اساس آمار منتشر شده ای از سوی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در بهمن ماه سال۱۴۰۳، از تعداد ۳۵ میلیون دستگاه خودروی در حال ‌تردد در کشور، حدود ۱۳ میلیون دستگاه، بطور قطعی فرسوده اند و این در حالی است که باز، بر اساس آمار منتشره، در ایران به ازای هر نفر، روزانه حدود 0.95 لیتر بنزین، و حدود 0.88 لیتر گازوئیل مصرف می‌شود. مرور این گزاره بدان معناست که مصرف روزانه بنزین و گازوئیل در ایران به ازای هر نفر، تقریبا ۲ برابر مصرف متوسط جهانی است که بی گمان دلیل اصلی این مسئله، به مصرف بالای بنزین و گازوئیل خودروهای فرسوده بر می گردد.

از سوی دیگر، به ازای هر ۱۰۰ هزار خودروی فرسوده و در حین تردد در کشور؛ سالانه، حدود ۲۰۰ میلیون دلار، فقط زبان مطلق و خسارت اقتصادی ناشی از مصرف سوخت مازاد، به کشور وارد می‌شود. به عبارتی دقیق تر، رقم سالانه این زیان نادیده انگاشته، رقمی بین ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار است که متاسفانه، این میزان خسارت اقتصادی، دقیقا ناشی از مصرف سوخت مازاد توسط همین ۱۳ میلیون خوردوی فرسوده در کشور است که باید به آن، پیوستی از دیگر خسارتهای جانی، مالی، اجتماعی و معنوی را نیز اضافه کرد.

با این همه، حقیقت تلخ این است که یک خودروی فرسوده، به ازای هر ۱/۵ لیتر مصرف سوخت، چیزی بین ۲/۵ تا ۳ لیتر سوخت را نیز به هدر می‌دهد. فراموش نباید کرد که همین خودروی فرسوده در حین تردد، به هنگام ورود به معابر پر ترافیک شهر، ۱۲ برابر بیشتر از یک خودروی استاندارد، آلودگی هوا ایجاد می‌کند.

با این تفاصیل باید از تصمیم گیرانی که بجای «اصل» دنبال «فرع» می گردند و به مصداق«یکی بر سر شاخ؛ بن می برید»بطور جد پرسید که با وجود این همه منافع محیطی و مادی و جانی، پس چرا باید در اجرای چنین طرح علمی و عملی موثر و مطلوبی، تردید داشت و یا در هیاهوی غوغا سالاری ها و غرق شدن در دیگر مشکلات و ناترازی های نو به نو، آن قدر تعلل کرد که سوغات سیاه آلودگی هوا و هدر رفت سرمایه ملی سوخت و اقدام فوری برای حذف خودروهای فرسوده و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی، در این شرایط بدخیم، کشور را با هزینه هایی نجومی تر به ورطه بحران های غیر قابل جبران سوق دهد!؟