“هویت‌”، فصل گمشده کتاب مِهر

به گزارش ایران روشن، بر این اساس، در روزگاری که جامعهٔ ما تحت تاثیر “پدیدهٔ جهانی شدن” و توسعهٔ سریع تکنولوژی و فنآوری و هوش مصنوعی، مدام با تغییرات”عصری؛ نسلی” نو به نو روبروست، فرضست که هم تصمیم سازان هرم حکمرانی آموزشی، هم نهادهای متولی تعلیم و تربیت و هم خانواده ها، با فاصله گیری از کهن الگوهای سنتی و بازنگری در شیوه ها و سازوکارها و بروز رسانی ابزارهای تعلیم و تربیت، در حالیکه با نسل نوینی مواجهند که دوران حساس بلوغ و بالندگی خود را بیش از مدارس حقیقی، در بستر بسیط مدارس مجاز به تجربه نشسته اند، تجدید نظر راهبردی داشته باشند. فراموش نباید کرد که فضای مجازی، اگر چه دریچه‌ای جذاب به سمت آموزه های سهل الوصول و چشم اندازی وسیع به آفاق رنگارنگ جهانست، اما هر حرکت افراطی در کوچه، پسکوچه های هزار توی آن، بدون نظارت هوشمندانه و آموزش هدفمند، باعث “بحران یادگیری خلاق” و بروز “سرگیجهٔ هویتی” میشود.طوریکه به تبع آن، در دو سامانهٔ اصلی یادگیری نوجوان، یعنی بینایی و شنوایی و به پیامد آن، قدرت تشخیص و قوهٔ بازتفکیکش، چنان اختلالی پیش می آید که در نتیجه، ممیزی خوب و بد را مختل می سازد.نوجوان می‌بیند، اما نمیشناسد، می‌شنود اما حس تعلق ندارد. گویی که او در دنیای پیکسل‌ها، “ریشه‌های اصیل” خود را گم کرده‌ است. لذا مهر فرصت بی بدیلیست برای ایجاد تعادل بین ‘نوستالژی مهر” و “نیازهای مدرن نسل زد”. در واقع باید باورکرد که با دمیدن نسیم مهر و بازگشایی مدارس، خانواده ها، فقط با بحث جابجایی دانش‌آموزان از خانه تا مدرسه روبرو نیستند، بلکه این شروع، آغاز یک “فترت فکری” عمیق و میان نسلی در “بازتعریف هویت” است.
🧷نسلی که بخشی از سالهای تکوینی، تربیتی خود را در فضای مجازی گذرانیده، با تغییرات شگرفی در سبک زندگی و یادگیری تجربه کرده است. اما حقیقت این است که آموزش مانیتورینگی هرگز نتوانسته، جایگزین “لمس هویت” و “درک حقیقت” شود. در واقع، امروز بیش از هر زمان دیگری، لازمست که مدرسه، از یک مرکز “انتقالاطلاعات” صرف به یک کارگاه “ساخت هویت” تبدیل شود.چه، دانش‌آموزانی که گاهی در دنیای بی‌ حصر و مرز اینترنت، احساس گمگشتگی می‌کنند، نیازمند آنند که در محیط مدرسه، ابتدا “خود واقعی خودشان” را بشناسند و سپس جایگاهشان را در تاریخ، فرهنگ و جامعه بازتعریف کنند.
🧷این در حالیست که هر گونه آموزش، بدون “امید آفرینی”، تنها تبدیل به فشار روانی و یادگیری “ماشینی، مکانیکی” فاقد روح و انگیزه میشود. در صورتیکه جامعه، به نسلی نیاز دارد که، نه تنها با حضور در کلاسهای هوشمند و داشتن تبلت و لپ‌ تاپ، بلکه با “احساس تعلق” به آب و خاک و فرهنگ و تمدن تاریخی خویش به مدرسه بیایند. چرا که هویتمندی به معنای انزوای فرهنگی نیست، بلکه بدین معناست که دانش‌آموز با اعتماد به نفس نشأت گرفته از ریشه‌ها و برخاسته از بن مایه های اصالتش، بتواند در فضای جهانی رقابت کند. از این روی، تلاش برای تعلیم و تربیت نشاط‌ بخش، یعنی ایجاد محیطی که در آن دانش‌آموز احساس کند هم”دیده می‌شود” هم “شنیده می‌شود” و مهمتر اینکه “ارزشمند” است.در واقع، زمانی حس تعلق خاطر ایجاد میشود که انگیزهٔ یادگیری “مختار”، جایگزین فراگیری از روی”اجبار” میشود و محیط مدرسه، بجای اینکه زندانی برای ساعتهای طولانی حضور جبرآلود در مدرسه باشد، به مأمنی آرام و پناهگاهی برای رشد، کشف استعدادها و تجربهٔ امید تبدیل می‌گردد.
🧷با این تفاصیل، بازگشت به “هویت مهر”، یعنی بازگرداندن گرمای انسانی و اخلاقی کمرنگ شده به محیط‌های آموزشی که در پاندومی کرونا و “قرنطینه‌های دیجیتال” کمرنگ شده بود.در واقع باید به دانش‌آموزان آموخت که هویت، یک امر ایستا و قدیمی نیست، بلکه جریانی سیال و پویاست که در آن می توان هم “مدرن” و هم “هویتمند” بود. با این نگاه، هدف تصمیم سازان حکمرانی آموزشی باید تربیت نسلی باشد که در عین تسلط بر فناوریهای روز، از زبان مادری، آداب انسانی، اسلامی، اصالتهای فرهنگی، ریشه های تاریخی و ارزشهای تمدنی اصیل خود جدا نباشد.برای تحقق این آمال، باید مهر ماه را به نقطهٔ عطفی تبدیل کرد تا در بستر آن، مدرسه؛ جایی باشد که در آن “دانش” با “داشتندگی” و ‘تخصص” با “تعلق” گره بخورد تا فرزندان آتیه ساز کشور با لبخندی بر لب و اطمینانی در قلب، بدانند که کیستند، در کجایند و قرار است به کجا بروند.